Amy Decoene en Camille Jacobs, twee studenten van de lerarenopleiding haartooi en schoonheidsverzorging aan Hogeschool VIVES, sleepten in 2025 de eerste prijs in de wacht met hun eduSHARE rond haartype-diversiteit. Tijdens hun internationale stage in Suriname ontdekten ze hoe belangrijk het is om álle haartypes, waaronder kroeshaar, correct te behandelen en te analyseren. Hun eduSHARE is een pleidooi voor meer inclusie binnen het kappersonderwijs.

Wat begon als een persoonlijke frustratie groeide uit tot een krachtig educatief initiatief. “Toen ik zelf in het secundair zat, richting haartooi, had ik een klasgenoot met kroeshaar. Onze leerkracht wist niet hoe ze daarmee moest omgaan, waardoor zij vaak op anderen moest werken. Dat voelde niet juist,” vertelt Camille. “Ik nam me voor om later de leerkracht te zijn die wél weet hoe het moet.”

Hun eduSHARE bestaat uit een filmpje dat studenten en docenten bewust maakt van de nood aan diversiteit in het curriculum. Maar het gaat verder dan techniek: Amy en Camille willen als leerkracht ook ‘zorgend’ voor de klas staan. “We willen er zijn voor élke leerling, ongeacht haartype, achtergrond of thuissituatie.”

Tijdens hun internationale stage in Malta ontwikkelden Julie Vanderhaeghe en Axelle Maréchal, twee studenten van Hogeschool VIVES, hun eduSHARE, genaamd ‘Durfje’. Het idee ontstond vanuit een probleem dat ze eerder tijdens Belgische stages opmerkten: veel kinderen durven niet spreken voor de klas. In Malta zagen ze het tegenovergestelde. Daar is ‘Show and Tell’ een dagelijkse praktijk waarbij kinderen spontaan iets vertellen voor de klas of op de speelplaats. “Die open sfeer wilden we meenemen naar België, maar wel aangepast aan onze context.”

Zo ontstond het idee voor een handleiding voor Vlaamse scholen, met als doel spreekdurf op een speelse manier te stimuleren. De mascotte van het project, Durfje de dino, groeit mee met de leerlingen van het eerste tot het zesde leerjaar. “Een dino is groot en luid, maar kan ook een klein hartje hebben, net als kinderen die leren spreken voor een groep.”

Hoewel de handleiding nog in ontwikkeling is, dromen de studenten groot: workshops geven aan hogescholen en het materiaal effectief gebruiken in hun eigen klaspraktijk. “We willen dat kinderen leren spreken met zelfvertrouwen en dat begint bij een leerkracht die hen daarin begeleidt.”

Tille Vervaeke en Nora Vanhoutte, twee laatstejaarsstudenten aan de Hogeschool VIVES, behaalden in 2025 de tweede plaats met hun eduSHARE rond Project-Based Learning (PBL), geïnspireerd door hun internationale stage in Siem Reap, Cambodja. Ze gaven les op een privéschool waar ze meteen een warm welkom kregen. “De samenwerking met de leerkrachten was heel open en leerrijk,” vertelt Nora. “Er was ruimte om van ideeën en gedachten uit te wisselen.”

Leren door zelf te ontdekken

Wat hen het meest opviel, was de manier waarop leerlingen leerden: niet via handboeken of invuloefeningen, maar door zelf op onderzoek te gaan. “De leerkracht gaf een korte introductie, maar daarna gingen de leerlingen zelf aan de slag met een probleemstelling,” legt Tille uit. “Ze moesten informatie opzoeken, oplossingen bedenken en hun bevindingen presenteren aan de klas. Dat zorgde voor meer betrokkenheid én trots bij de leerlingen.”

Link met Vlaamse klaspraktijk

Het duo zag meteen de link met het vak Wereldoriëntatie in Vlaanderen, waar klassikale instructies en invulboeken nog vaak de norm zijn. Ze besloten een eduSHARE uit te werken die PBL toegankelijk maakt voor Vlaamse leerkrachten. Met hulp van hun docent in Vlaanderen en hun mentor in Cambodja ontwikkelden ze een flexibel sjabloon dat inzetbaar is van het eerste tot het zesde leerjaar. “Leerkrachten kunnen het invullen op maat van hun klas,” zegt Nora.

Een blijvende impact

De ervaring in Cambodja heeft hun kijk op lesgeven veranderd. “Ik wil dit zeker meenemen in mijn eigen klaspraktijk,” vertelt Tille. “Het is geen kortstondig idee, maar iets dat echt kan blijven leven.” Ook Nora benadrukt het belang van loskomen van vaste handleidingen: “Laat leerlingen zelf ontdekken. Als leerkracht ben je er om te ondersteunen en te begeleiden, niet om alles voor te zeggen.”

Voor hun internationale stage trokken Ona Berteloot, Hayley Jacques en Louisa Vanoverschelde, drie laatstejaarsstudenten lager- en kleuteronderwijs aan Hogeschool VIVES, naar het dorpje Groningen in Suriname. Daar draaiden ze drie maanden mee in een lokale basisschool, een ervaring die niet alleen verrijkend was, maar ook aanzette tot kritische reflectie over het Vlaamse onderwijs.

Wat hen meteen opviel, was de manier waarop leerlingen in Suriname werken: bijna alle oefeningen worden overgeschreven in een schriftje, ook al beschikken ze vaak over een handboek. Invulboeken, in Vlaanderen alomtegenwoordig, worden er nauwelijks gebruikt. Bovendien leren kleuters er al vroeg letters lezen en schrijven, wat in België pas later aan bod komt.

Deze werkwijze bracht zowel voordelen als nadelen aan het licht. Zo merkten de studenten dat Surinaamse leerlingen mooier schrijven, meer discipline tonen en minder fouten maken doordat ze niet afgeleid worden door drukke invulboeken. Tegelijk is het systeem tijdsintensief, minder overzichtelijk en zijn leerlingen afhankelijk van het schriftje: wie dat vergeet, kan moeilijk zelfstandig inhalen.

Om hun kennis te verdiepen, gingen Ona, Hayley en Louisa in gesprek met leerkrachten, leerlingen en directieleden. De verzamelde meningen bundelden ze in een videocompilatie.

Hun ervaringen in Suriname zetten hen aan het denken: Moeten we in Vlaanderen opnieuw nadenken over ons intensieve gebruik van invulboeken? Die vraag sluit opvallend goed aan bij de actuele politieke discussie in België, waar steeds kritischer gekeken wordt naar de kostprijs, pedagogische meerwaarde en afhankelijkheid van commerciële uitgeverijen.

Met hun eduSHARE willen de drie studenten niet alleen informeren, maar ook inspireren. Misschien is het tijd om in Vlaanderen te zoeken naar een beter evenwicht tussen schriftjes en invulboeken en om opnieuw te kijken naar wat écht werkt voor leerlingen.

Rüth Tack en Grieke Terryn, laatstejaarsstudenten van Hogeschool VIVES, liepen stage op een lagere school in Masaka, Rwanda. Deze school geeft leerlingen vanaf het eerste leerjaar les in vier talen: KenyaRwanda, Swahili, Engels en Frans. De leerkrachten merkten echter dat de leerlingen moeite hadden om deze talen vloeiend te spreken. Daarom introduceerde de directrice het vak ‘debat’.

Debatteren om te leren

Elke vrijdag debatteert de school in twee grote groepen. De ene week in het Frans, de andere week in het Engels, om zo het spreken van deze twee wereldtalen te bevorderen. Dit vak helpt leerlingen om hun mening te uiten, zo mogen ze soms zelf het debatonderwerp kiezen. Hierdoor raken de leerlingen vertrouwd met verschillende maatschappelijke kwesties waarover ze met elkaar in gesprek gaan.

Inspiratie voor het Vlaamse onderwijs

Rüth en Grieke vonden dit initiatief inspirerend en zien mogelijkheden om het in Vlaanderen toe te passen. De taalvaardigheid van Vlaamse leerlingen gaat achteruit en dit debatvak zou een oplossing kunnen bieden voor zowel taalvaardigheid als persoonlijke ontwikkeling.

Het leerplan van Katholiek Onderwijs Vlaanderen benadrukt niet alleen taalvorming, maar ook culturele en sociale ontwikkeling in de vakken Engels en Frans. Het doel is om leerlingen communicatief vaardiger te maken en hen te leren kritische informatie te begrijpen en te verwerken. In de praktijk blijft verbale communicatie echter vaak beperkt tot klassikale discussies. Hoewel sommige jaren in het middelbaar mondelinge examens hebben, blijft de toetsing van taalvaardigheid meestal binnen de klas.

Een school kan ervoor kiezen om het vak debat toe te voegen om het leren van een nieuwe taal buiten de klas te bevorderen. Gedurende één lesuur per week komen verschillende klassen samen om te debatteren over actuele onderwerpen. De leerlingen worden verdeeld in twee groepen: voor- en tegenstanders. De ene week debatteren ze in het Engels, de andere week in het Frans. De leerlingen hoeven niets voor te bereiden; alles gebeurt ter plekke. Dit vak haalt leerlingen uit hun comfortzone en maakt hen vertrouwd met de wereldtalen Frans en Engels, terwijl ze leren hun standpunten goed te onderbouwen. Het evalueren van taalvaardigheid wordt zo breder dan alleen in de klas.

Video

Om Vlaamse scholen kennis te laten maken met dit vak, maakten Rüth en Grieke een video waarin één van de leerkrachten extra uitleg geeft, gecombineerd met beelden uit de praktijk.

In deze publicatie ontdek je hoe deze eduSHARE tot stand is gekomen.

In Suriname maken kleuters kennis met de letters van het alfabet aan de hand van klanken en klankgebaren. Dit verraste en inspireerde Merel Homblé en Lotte Tack, twee onderwijsstudenten van de Hogeschool VIVES, tijdens hun internationale stage.

Klankgebaren in de kleuterklas

Merel en Lotte ontdekten dat klankgebaren veelvuldig worden gebruikt in zowel de tweede en het derde kleuterklas als in het eerste leerjaar. Deze methode helpt de leerlingen om de klanken en bijbehorende gebaren correct te leren uitspreken en te herkennen. Dit visuele hulpmiddel ondersteunt hen later bij het leren schrijven.

Het gebruik van klankgebaren biedt diverse voordelen:

• Verbeterde links-rechts oriëntatie: Leerlingen leren al op jonge leeftijd het verschil tussen links en rechts te herkennen.
• Ondersteuning voor anderstalige kinderen: Kinderen met een andere thuistaal kunnen de letters sneller visualiseren en de bijbehorende klanken gemakkelijker automatiseren.
• Stimulering van de oog-hand coördinatie: Het gebruik van klankgebaren bevordert de oog-hand coördinatie.
• Dagelijkse herhaling: Regelmatige herhaling helpt de leerlingen om de klanken en gebaren goed te onthouden en toe te passen.

“We willen kleuterleerkrachten in Vlaanderen inspireren om klanken en klankgebaren van jongs af aan te leren om zo de stap naar het leren lezen en schrijven in het eerste leerjaar iets kleiner te maken. Daarom maakten we een duidelijke en speelse video waarin kinderen de klanken en klankbeelden kunnen herkennen in de vorm van een lied. Ook kunnen de leerkrachten zien welk klankbeeld bij een bepaalde klank hoort.” – Merel Homblé en Lotte Tack

Lieselot Cherchye en Lune Deboot, twee laatstejaarsstudenten aan de Hogeschool VIVES, liepen drie maanden stage op de Wes-Eind Primary School in Zuid-Afrika, Franschhoek. Tijdens deze stage viel hen vooral de motivatie van de leerlingen op. Ze zijn enorm gemotiveerd om naar school te komen, maar ze hebben gemerkt dat deze motivatie anders ligt bij leerlingen in België.

Interactief bordspel

Daarom ontwiepen ze een interactief bordspel waarmee leerlingen van de lagere school kunnen kennismaken met deze motivatie. Het doel van het spel is om kinderen bewust te maken van de diverse behoeften van kinderen uit Zuid-Afrika, specifiek Wes-Eind, en hoe deze hun motivatie om naar school te gaan kan beïnvloeden.

‘Lieselot en Lune wonnen in 2024 de hoofdprijs voor beste eduSHARE. Het bordspel is mooi, creatief, interactief, inpirerend, inzetbaar en blikverruimed. De ideale ingrediënten voor een eduSHARE die zeker gebruikt kan worden door mezelf en mijn collega’s in onze lessen.’ – Lien Van Eecke, docent aan de Hogeschool VIVES

Maud Bossier, Lotte Vancalbergh en Jente Pardon, studenten lager onderwijs van de Hogeschool VIVES, liepen drie maanden stage op een Filipijnse school. Hier organiseerden de leerkrachten elke woensdagvoormiddag een activiteitenprogramma, waarbij leerlingen verschillende vaardigheden leerden. Dit inspireerde hen om een eduSHARE rond uit te werken.

Activiteitendag

Beweging

Iedere woensdag begint met een bewegingsmoment. De studenten leerden de leerlingen een nieuwe dans, genaamd “Zumba”. Ondanks de warmte deden de kinderen altijd enthousiast mee.

Gedrags- en Kwaliteitsbeloning

Elke eerste woensdag van de maand wordt een nieuwe kwaliteit geïntroduceerd, zoals geduld. Leerkrachten en leerlingen observeren en belonen de hele maand degenen die deze kwaliteit het meeste tonen. Aan het eind van de maand is er een ceremonie waar diploma’s worden uitgereikt en voor elkaar wordt geapplaudiseerd.

Kook- en Tafeldekworkshop

Februari stond in het teken van koken en tafeletiquette. Iedere woensdag bereidde een ander leerjaar gerechten. De leerlingen kregen punten voor smaak, presentatie, hygiëne en tafelaankleding. Ouders hielpen enthousiast mee en aan het eind van de workshop at iedereen samen.

Andere Vaardigheden

Voor kleuters zag de activiteitendag er anders uit. Elke woensdag stond een andere vaardigheid centraal, zoals veters strikken, planten verzorgen en opruimen.

Conclusie

Leerkrachten en directie benadrukken het belang van deze activiteiten, die kinderen voorbereiden op het dagelijks leven. Het is een welgekome pauze tussen de lange lesdagen door die sociale contacten en praktische vaardigheden bevordert.

Link naar de praktijk in België: Projectweek

Ze stellen voor om in België een projectweek te organiseren waarin dagdagelijkse vaardigheden centraal staan. Dit omvat activiteiten zoals koken, wassen en tafeldekken, vaardigheden die vaak onderbelicht blijven in reguliere scholen. Hoewel cognitieve vaardigheden belangrijk zijn, mogen praktische vaardigheden niet vergeten worden omdat ze essentieel zijn voor de deelname aan de maatschappij en het ondersteunen van huishoudelijke taken.

Ontdek in deze uitgebreide bundel hoe je zo’n projectweek kan organiseren op een school. De drie studenten werkten volledige draaiboeken uit met uitgewerkte activiteiten uit per leerjaar.